BİTKİDEN Yönetim Kurulu Başkanı Ebru Akdağ, COP31 kapsamında gıda sistemlerinin iklim politikalarında daha fazla yer alması gerektiğine dikkat çekti. Alternatif protein teknolojilerinin emisyon azaltımındaki potansiyeline işaret eden Akdağ, Türkiye’nin baklagil, tahıl ve yağlı tohum zenginliğinin yenilikçi gıda teknolojileriyle yüksek katma değerli ürünlere dönüştürülmesi çağrısında bulundu.
Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31’i takip eden Bitki Bazlı Gıdalar Derneği (BİTKİDEN) Yönetim Kurulu Başkanı Ebru Akdağ, iklim yatırımlarında gıda sektörünün dönüşümüne daha fazla kaynak ayrılması gerektiğini belirtti. Konferansın ilk günlerinde gıda güvenliği, iklime dayanıklı tarım, enerji dönüşümü ve kaynak verimliliği gibi konuların gündeme geldiğini hatırlatan Akdağ, iklim mücadelesinin yalnızca enerji ve ulaştırma sektörleriyle sınırlı kalmaması gerektiğini vurguladı.
Gıda üretimi iklim politikalarının merkezinde olmalı
Gıda sistemlerinin iklim değişikliğinden doğrudan etkilendiğini, aynı zamanda sera gazı emisyonları ve doğal kaynak kullanımı yoluyla iklim krizinde pay sahibi olduğunu ifade eden Akdağ, bu ilişkinin çift yönlü değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Kuraklık, aşırı hava olayları ve tarımsal verim kayıplarının gıda üretimini tehdit ettiğine dikkat çeken Akdağ, gıda sistemlerinin iklim değişikliğine uyum sağlamasının yanı sıra emisyonların azaltılmasına da katkı sunacak şekilde dönüştürülmesi gerektiğini belirtti. Akdağ, iklim hedeflerinin somut yatırımlarla desteklenmesinin önemine işaret etti.
Alternatif protein yatırımları iklim finansmanında öne çıkıyor
Enerji ve ulaştırma alanındaki dönüşümün COP31 gündeminde önemli yer tuttuğunu belirten Akdağ, alternatif protein teknolojilerinin de iklim finansmanı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini dile getirdi.
Boston Consulting Group’un (BCG) 2024 yılında yayımladığı What the Alternative Protein Industry Can Learn from EV Companies başlıklı makaleye göre alternatif protein yatırımları, yatırılan sermaye başına sera gazı emisyonlarını azaltma potansiyeli bakımından hafif kara taşımacılığı yatırımlarının dört katına ulaşan bir etki sağlayabiliyor.
Bu verinin alternatif protein alanındaki yatırım fırsatlarına dikkat çektiğini belirten Akdağ, elektrikli araçlar ve temiz enerji projelerinin yanı sıra protein kaynaklarının çeşitlendirilmesine yönelik çalışmaların da desteklenmesi gerektiğini söyledi. Ar-Ge faaliyetleri, pilot üretim tesisleri ve yenilikçi gıda girişimlerinin finansmana erişiminin kolaylaştırılmasını önerdi.
Türkiye’nin tarımsal kaynakları katma değerli ürünlere dönüşebilir
Türkiye’nin baklagiller, tahıllar ve yağlı tohumlar bakımından sahip olduğu üretim potansiyelinin yeni nesil gıda sanayisi için önemli bir fırsat sunduğunu belirten Akdağ, bu kaynakların yalnızca ham madde olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ifade etti.
TÜİK’in Ekim 2026’da yayımladığı Bitkisel Üretim 2. Tahmini verilerine göre, Türkiye’de 2026 yılı nohut üretiminin 525 bin ton, kırmızı mercimek üretiminin ise 368,6 bin ton olması bekleniyor. Bu üretim hacmi, alternatif protein sektörünün ihtiyaç duyabileceği yerli bitkisel kaynakların geliştirilmesi açısından önemli bir potansiyel ortaya koyuyor.
Akdağ, baklagillerden elde edilen protein bileşenleri, fonksiyonel içerikler ve bitki bazlı gıdaların Türkiye’de geliştirilebilecek katma değerli ürünler arasında bulunduğunu belirtti. Tarımsal üretimin bilim, teknoloji ve inovasyonla desteklenmesinin hem sanayiye yeni fırsatlar kazandıracağını hem de ülkenin rekabet gücünü artırabileceğini vurguladı.
Gıda çeşitliliği sürdürülebilir dönüşümün parçası
Bitki bazlı ürünlerin gelişmesinin mevcut gıda seçeneklerinin yerini tamamen alması anlamına gelmediğini belirten Akdağ, bu yaklaşımın temelinde ürün çeşitliliğini artırmak, kaynakları daha verimli kullanmak ve farklı tüketici beklentilerine yanıt verebilen üretim modelleri geliştirmek olduğunu ifade etti.
BİTKİDEN olarak iklim finansmanı ve yeşil dönüşüm programlarında gıda sistemlerine daha fazla öncelik verilmesini savunduklarını belirten Akdağ; alternatif protein teknolojilerinde Ar-Ge desteklerinin artırılması, pilot üretim altyapısının güçlendirilmesi ve yenilikçi girişimlerin finansman olanaklarının genişletilmesi gerektiğini dile getirdi.
Akdağ, Türkiye’nin bitkisel üretim gücünün bilimsel çalışmalar ve yeni teknolojilerle buluşturulmasının iklim hedeflerine katkı sunarken gıda sanayisi için de yeni bir rekabet alanı yaratabileceğini belirterek, geleceğin gıda sistemlerinin bugünden alınacak yatırım kararlarıyla şekilleneceğini vurguladı.