Ortaca El Ele Kadın Kooperatifi, yerel ürünü dönüştüren, kadın emeğini görünür kılan ve meyveyi farklı formlarda sofraya taşıyan bir model olarak dikkat çekiyor. Özellikle meyve yoğun dondurmalarıyla hem sağlıklı tüketimi teşvik ediyor hem de yörede yetişen ürünleri daha geniş kitlelerle buluşturuyor.
Ortaca El Ele Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifi, bulunduğu yörenin zengin tarımsal kaynaklarını kadın emeği ve gençlerin enerjisiyle katma değerli ürünlere dönüştürüyor. Yönetim Kurulu Başkanı Aynur Özgürleşir, kuruluş hikayelerini şu sözlerle anlatıyor: “Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Ortaca Meslek Yüksekokulu çatısı altında kurduğumuz bu kooperatifle; nar ve limon gibi pek çok meyveyi hayal ettiğimiz ürünlere dönüştürmek üzere yola çıktık. Kadınların bereketli ve üretken ruhlarından yararlanmak, gençlere her yolculuğun bir hayalle başladığını göstermek istedik.”
Sofralıktan fazlası
Kooperatifin temel hedefi, taze olarak pazarlanamayan ürünleri ekonomiye kazandırmak ve üreticiye alternatif sunmak. Özgürleşir; nar, narenciye ve dikenli incir gibi meyvelerden maksimum fayda sağlamak istediklerini söylüyor.
Ortaca’nın subtropik iklimi ve verimli toprakları sayesinde özellikle nar ve limon üretiminde Muğla’da ilk sırada yer aldığını belirten Özgürleşir, “Denizden gelen nemli esinti narın meyve kalitesine önemli katkı sağlıyor. İnterdonato limon çeşidi erkenci ve ihracata uygun. Bu da bölgemizi güçlü kılıyor” diyor.
Ürün gamı
Kooperatif, klasik ürünlerin yanı sıra başka ürünleriyle dikkat çekiyor. Nar ekşisi ve sirke gibi geleneksel ürünlerin yanında; nar filizi çayı, narlı dondurma, nar çekirdeği tozlu kurabiye ve nar pestili de üretiliyor.
Limon tarafında ise ürün çeşitliliği oldukça geniş: Limonlu dondurma, limon ekşisi, limon kabuğu şekeri, limon kabuğu reçeli ve limon lokumu.
Özgürleşir, üretim anlayışlarını şöyle özetliyor: “Çoklukla değerlendirilemeyen ama pazar değeri olan meyve ve sebzelere ulaşıyoruz. Katkısız, meyve yoğun ürünler üretiyoruz. Avokadonun atık olarak görülen çekirdeğini toz haline getirerek ekmek ve kahve yapıyoruz. Sıfır atık prensibine uygun üretim yapmaya çalışıyoruz.”
Meyveyi sevdirmek için dondurma
Kooperatifin en dikkat çeken üretim alanı ise dondurma. Dondurma üretiminin kooperatifin en heyecan verici ayağı olduğunu dile getiren Özgürleşir, şöyle konuşuyor: “Kendimize en çok sorduğumuz soru şu oldu: Bu yörede yetişen bu kadar güzel meyveyi nasıl daha fazla tükettirebiliriz? Ve bol meyveli dondurma yaparsak çocukların ve gençlerin sağlıklı meyve tüketimine katkı sunabiliriz diye düşündük.”
Kooperatif, narenciye türlerinden tropik meyvelere kadar birçok ürünü dondurmaya dönüştürüyor. En çok talep görenler arasında; kaktüs meyveli dondurma, karadutlu dondurma, kaymak ağacı meyveli dondurma, ejder meyveli ve papayalı çeşitler geliyor. Sorbelerde ise limon, portakal, mandalina ve nar öne çıkıyor.
Kaktüs: İklim krizine karşı bir seçim
Kooperatifin en özgün tercihlerinden biri kaktüs meyvesi. Özgürleşir, bu tercihin arkasındaki nedeni şöyle açıklıyor: “Kaktüs meyvesi yetiştiği toprağı toksinlerden temizleme özelliğine sahip. Çok fazla su istemiyor, ilaç ve gübre ihtiyacı yok. Kökü ve dikenleri dışında her kısmı kullanılabiliyor. Besin içeriği oldukça zengin.”
Bu nedenle kooperatif yalnızca kaktüs dondurması değil; pestil, sirke ve yapraklarının sebze olarak değerlendirilmesi üzerine de çalışıyor. Özgürleşir,
“Böylece hem dondurma keyfi yaşanıyor hem de besin değeri yüksek meyveler mevsimi dışında da tüketilebiliyor” diyor.
100 tonluk dönüşüm
Kurulduğu günden bu yana yaklaşık 100 ton meyve ve sebzeyi ekonomiye kazandırdıklarını belirten Özgürleşir, kooperatifin özellikle göç alan Ortaca’da kadınlar için üretim alanı oluşturduğunu vurguluyor.
Özgürleşir, “Kaktüs yaprağı ve nar filizi gibi çok bilinmeyen kısımları dönüştürerek yerel ürünlerin kullanımını artırdık. Anadolu’nun farklı yörelerinden gelen kadınlarla dayanışma içindeyiz” diye konuşuyor.
Satış kanalları ve pazar
Ürünler dijital pazarlama yoluyla, kooperatife ait iki satış noktasında ve turistik bölgedeki otel, restoran ve kafelerde sunuluyor. Kurutulmuş limon, portakal ve greyfurt da yoğun talep görüyor.
Sosyal etki
Kooperatif, kuruluşunun üzerinden 5 yıl geçmesine rağmen henüz tam ekonomik özgürlüğüne ulaşmış değil, altyapı çalışmaları devam ediyor. Özgürleşir‘e göre hedefleri şöyle: “Özellikle köy okullarındaki çocuklara istediğimiz zaman dondurma ulaştırmak istiyoruz. Yaşlılar için sosyalleşebilecekleri alanlar oluşturmak istiyoruz. Yörenin meyveleriyle güçlü bir marka yaratmak ve istihdam edilen kadın ve genç sayısını artırmak önceliklerimiz.”